Yaşamın kıyısında değil tam ortasında

“Bu projeler seçim vaatlerimizde yoktu. Halkın içine inerek onları dinleyerek faydalı işler yapacağımızı düşünüyorduk her zamanki gibi. Vatandaşların istekleri, ihtiyaçları yönlendiriyor size zaten. Halk zaten ihtiyacı olduğunu anlatıyor. Biz de bu ihtiyaçlar doğrultusunda çalışıyoruz. En iyi proje halkın ihtiyacı, talepleri doğrultusunda gelişen projelerdir”

Türkiye’de engelliler konusunda bir ‘ilk’e imza atan İzmir Ödemiş Belediye Başkanı Bekir Keskin ‘Engelsiz Kahve’ projesini geçtiğimiz günlerde hayata geçirdi. Yıllarca sokağa çıkmayan engelli vatandaşlar burada buluşuyor, engelsiz vatandaşlarla beraber hayatı ve sporu tartışıyor. Meclis kararı ile belirlenen aylık 60 TL harçlığın da engellilerin kart hesaplarına aktarıldığını hatırlatan Başkan Keskin, bu şekilde kimseye muhtaç olmadan çay ve kahvelerini içtiklerini söyledi. Belediye Başkanı Keskin son derece memnuniyetle karşılanan bu projenin hemen ardından engellilerin iletişim bilgilerinin yer alacağı asker künyesi benzeri çipli bir sistemi de hayata geçirmeyi planlıyor. Bu sistemle birlikte engellilerin kaybolma sorunu ortadan kalkacak, gerektiği anda onlara ulaşılarak ihtiyaç duyulan yardımlar anında yapılacak. Yaklaşık 75 bin merkez nüfusuna sahip Ödemiş’te yapılan araştırmalara göre nüfusun yüzde 10’u engelli. Sayıya bakmadan engellilere verilen hizmetin çağdaş yaşamın bir gereği olduğuna dikkat çeken Bekir Keskin, Engelsiz Kahve’yi tevazuu elden bırakmadan “Halkın fikirleri ile kazandırılmış kolektif proje” olarak nitelendiriyor.

Engelsiz Kahve nasıl doğdu?

Yıllar önce Ankara’da Down sendromluların çalıştığı bir kafede çay içen Başkan Keskin 2009 yılında Ödemiş Belediye Başkanı seçilince vatandaşlarla konuyu paylaşıp ilçeye engellilerin sosyal hayata kazandırılmaları yönünde bir kafe açmayı düşündüğünü anlatmış. Gerek vatandaşlar gerekse mesai arkadaşları iyi olacağı yönünde fikir beyan edince kollar sıvanarak projeye başlanmış. Kısa süre içinde olması gerekenler başarılı bir şekilde birleştirilince ilçedeki tüm engellilerin bir araya gelip hayata aktif biçimde katılmasında birinci derecede etkili olan ‘Engelsiz Kahve’ ortaya çıkmış.

“Hayatın parçası olsunlar istedik”

Başkan Keskin söyleşimizin bir yerinde daha önce sokağa çıkmayan engellilerin artık çok daha fazla günlük hayata katıldıklarını hatırlatıyor. Ödemiş Belediye Başkanı Keskin “Daha önce sokaklarda sayıları üç beş kişiyi geçmeyen engelliler burada bir araya gelerek hayatı, sporu ve sorunlarını konuşuyorlar” diyor. Başkan Keskin’e Türkiye’nin en büyük şehirlerinde bile böyle bir proje yokken Ödemiş’te yapılan Engelsiz Kahve’yi engelli sayısının fazlalığından mı yoksa sosyal hayatın gerekliliği olarak mı düşünüp gerçekleştirdiklerini sorduk. Başkan Keskin’in cevabı şu oldu; “Her ülkede olduğu gibi bizde de engellilerin yüzdesinin farkına varılmaya başlandı. Gözden kaçırılmaması gereken bir çoğunluk toplam nüfusun yüzde 4-5’dir. Bunların farkına yeni yeni varılıyor. Engelliler için tuvaletler, rampalar düşünülmüş, fakat bunlar sosyal hayata katılmalarını sağlamak için yeterli değil… Sadece fiziksel alışkanlıkları değil de toplumun birer parçası olduklarını hissetmeleri yönünde bir şeyler yapmak gerekiyor. Belli bir alanda dinlenme, kendi ihtiyaçları olan birlikte yaşam alanını bu şekilde ‘Engelsiz Kahve’ projesi şeklinde oluşturmak istedik. Birincisi şehrin merkezinde olmalıydı. Öyle kıyıda köşede kimsenin görmeyeceği bir yer olamazdı. Engellilerin zaten toplum içine çıkma ve kendilerini bu toplumun, günlük hayatın aktif birer parçası olarak hissetmelerini amaçlamıştık. Onları hayatın içine çekmek için gerçekleştirdik bu projeyi. Ödemiş’te engelli sayısı ülke genelindeki ortalamam üstünde değil. Sayıları çok olduğu için değil; daha çağdaş bir yaşam için, engellilerin de bizim hayatımızın değerli bir parçası olduklarına inandığımız için yaptık.”

Çalışanlar da engelli

Ödemiş Belediye Başkanı Keskin sadece engellilerin bir araya geldiği yer olmanın ötesinde çalışanların da engelli olduklarını hatırlatıyor. Keskin “Sadece engellilerin bir araya geldiği yerin ötesinde bir anlam taşıyor. Engelsiz Kahve’de bir arkadaşımız hariç diğer bütün çalışanlar engelli… Engellilerle beraber herkesin gelebileceği bir yer olarak tasarlandı. Hem engelli hem engelsiz vatandaşların birlikte oturup dinlenebileceği, bir araya geleceği güzel bir proje. Projede engellilerin oyun oynayabileceği, okuma alışkanlıklarını sürdürebileceği CD’lerimiz var. Burayı tasarlarken sadece ben ve arkadaşlarımın düşünceleri geçerli olmadı. Dünyada en modern engelli dinlenme tesislerinin nasıl olduğunu inceledik. Engelliler nasıl bir mekan istiyor? Hepsinin talebini dinleyerek kolektif bir mekan yarattık… Bilgisayarımız yine öyle. Görme engelli arkadaşlarımızın kullanabileceği (sesli) bilgisayar. Buradaki kitaplar kabartma şeklinde. Bu mekan engellilerin talepleri doğrultusunda teknik olarak gelişecek bir dinamizme sahip aynı zamanda…” şeklinde anlatıyor.

İsteyen herkes örnek alabilir

Bu projeyi engellileri düşünerek aynısını yapmak isteyen belediyelere verebileceklerini belirten Keskin sözlerini şöyle sürdürüyor; “Maliyeti falan yok, yapımı da çok kolay. İsteyen her belediyenin rahatlıkla yapabileceğini düşünüyoruz. Kahve fincanları görme engellilerin kullanabileceği şekilde olacak bir de normal bilgisayarda görme engellilere yönelik bir program alacaklar. Burayı tasarlarken futbol sahasının bitişiğinde olmasına da dikkat ettik. Artık maçları sahanın içinde değil, kahvenin arka tarafında tel örgülerle korunan kendilerine ait özel alanda izleyebiliyorlar. Ayrıca başka bir yenilik ise oyun parkı ve oyuncaklar da yine engellilerin kullanabileceği türden… Gerek kaydırak eğimleri gerekse yine başka bir yerde kullanıldığını duymadığımız ancak bir engelli vatandaşın talebi üzerine tasarlanan engelli salıncağı yaptırdık… Salıncağa çıkılıyor, önü arkası bağlanıyor, tekerlekli sandalye ile rahatlıkla sallanabiliyor. Körler için çağrı sistemimizde Braille Alfabesi ile kabartma yazılar var. Menülerimiz bu şekilde. Maliyeti olmayan ama düşünüldüğünde ve bir araya getirildiğinde her engellinin kendini rahat hissedebileceği bir ortam. Yapmak mümkün ve de kolay, özeti budur. Kahvenin önünü de sanat sokağı yaptık ki çok iyi bir kaynaşma olsun istedik. Güzel de oldu.” 

...